Był mistrzem świata wagi ciężkiej w czasach, gdy jeden nokaut mógł stać się argumentem politycznym. Dlatego wepchnięto go w rolę, której sam sobie nie wybrał.
Spis treści
Max Schmeling – kluczowe informacje
- Pełne imię i nazwisko: Maximillian Adolph Otto Siegfried Schmeling
- Przydomek: Czarny Ułan znad Renu
- Data urodzenia: 28 września 1905 roku
- Data śmierci: 2 lutego 2005 roku
- Obywatelstwo: Niemcy
- Styl walki: leworęczny
- Wzrost: 1,85 m
- Waga: półciężka/ciężka
- Liczba walk: 70
- Zwycięstwa: 56, 40 KO
- Porażki: 10
- Remisy: 4
Od piłki nożnej do boksu zawodowego
Max Schmeling urodził się 28 września 1905 roku w Klein Luckow w Prusach. Początkowo ciągnął do piłki nożnej. Dopiero, gdy zobaczył w akcji Jacka Dempseya, zdecydował że chce boksować.
– Dorastając w Hamburgu, zainteresowałem się boksem, gdy miejscowe kino zaczęło wyświetlać film z walki o mistrzostwo świata wagi ciężkiej pomiędzy Jackiem Dempseyem a Georges’em Carpentierem – opowiadał w „The Biofile Q&A”. – Miałem wtedy piętnaście lat. Ten obraz zrobił na mnie ogromne wrażenie. Przez cały tydzień chodziłem na niego każdego wieczoru.
Na zawodowstwo przeszedł jako 19-latek. Nie był typem „bijoka” – walczył technicznie, cierpliwie, z głową. Najpierw sięgał po tytuły niemieckie i europejskie, a potem wyjechał do USA – bo tam były pieniądze i najważniejsze pasy.
Niedoceniany
W Ameryce początkowo go lekceważono, jak wielu bokserów z Europy. Do czasu. Zwycięstwo nad Johnnym Risko w 1929 roku zrobiło z niego głośne nazwisko i otworzyło drzwi do walk o najwyższą stawkę.
– Wszystko podporządkowałem treningowi – tłumaczył w wywiadzie udzielonym Markowi Scoopowi Malinowskiemu. – Od samego początku wiedziałem, że sukces rodzi się z dyscypliny. Nikt nie osiąga wielkich rzeczy łatwo – ani wynalazca, ani przedsiębiorca. W sporcie prawdziwe osiągnięcia wymagają zaangażowania całego człowieka: jego charakteru, umysłu i ducha.
12 czerwca 1930 roku w Nowym Jorku zmierzył się z Jackiem Sharkeyem w starciu o wakujący pas wagi ciężkiej. Mistrzem świata został po dyskwalifikacji rywala za cios poniżej pasa.
To przykleiło mu łatkę „czempiona od faulu”, mimo że sportowo był już wtedy zawodnikiem najwyższej klasy. Rok później obronił tytuł, a w 1932 przegrał rewanż z Sharkeyem po decyzji, którą wielu uznało za krzywdzącą. W praktyce: tytuł stracił, ale reputację – paradoksalnie – odzyskał.
– Nie chciałem zostać mistrzem po ciosie poniżej pasa – mówił po latach w rozmowie z „Los Angeles Times” – Paul Gallico przekonywał mnie jednak: „Max, oszalałeś. Bierz pas”. Ostatecznie wróciłem na ring, a niedługo później pokonałem Younga Striblinga
Schmeling vs. Louis
Potem przyszły lata, w których boks przestał być tylko boksem. W Niemczech rósł reżim, a Schmeling – jako znany Niemiec – automatycznie trafiał w polityczne skojarzenia.
Co ważne: nie wstąpił do partii, nie przeciął relacji z żydowskim menedżerem Joe Jacobsem, a prywatnie trzymał się raczej własnych zasad niż oczekiwań władzy. Tyle że wizerunek medialny nie zawsze idzie w parze z faktami.
19 czerwca 1936 roku w Nowym Jorku niespodziewanie znokautował Joe Louisa. Wygrał mądrze – rozpracował rywala i konsekwentnie kontrował go prawą ręką.
– Pojechałem do Ameryki, żeby obejrzeć walkę Louisa z mistrzem Hiszpanii, Paulino Uzcudunem – wspominał na łamach „Los Angeles Times”. – Zauważyłem wtedy, że po lewym prostym opuszcza lewą rękę, odsłaniając lewą stronę głowy. Właśnie wtedy zrozumiałem, że mogę go pokonać, choć wszyscy śmiali się z mojej pewności siebie. W czwartej rundzie trafiłem go prawym sierpowym i po raz pierwszy w karierze znalazł się na deskach. Szybko jednak doszedł do siebie. Miał ogromny charakter i potrafił znakomicie oddawać ciosy. W dwunastej rundzie ponownie trafiłem go bardzo mocno, a chwilę później jeszcze raz. Zaczął się chwiać na nogach. Wiedziałem, że to mój moment, więc ruszyłem do ataku, by zakończyć walkę. Trafiłem go prawą ręką, padł na matę i tym razem już nie zdołał wstać.
Sportowo było to wielkie zwycięstwo, ale politycznie natychmiast je zawłaszczono. Schmeling stał się w Niemczech bohaterem propagandy, która przedstawiała to jako triumf białej rasy nad czarną. To była narracja, z którą sam bokser nie miał nic wspólnego, ale nie miał też nad nią kontroli.
Rewanż w 1938 roku był już inną historią. Joe Louis wszedł w niego jak w masło i zakończył sprawę w pierwszej rundzie. Ten nokaut był nie tylko sportową porażką, ale też końcem złudzeń, że „Czarny Ułan znad Renu”, jak go nazywano, będzie jeszcze realnym pretendentem do tytułu mistrza świata.
– W tamtym czasie wszystko było już polityką – opowiadał. – Ludzie powtarzali, że Hitler kazał mi zabić tego czarnoskórego człowieka. Nazywano mnie „nazistowskim draniem”, choć nigdy nie byłem nazistą. To było absurdalne. Miałem wtedy prawie 33 lata i nie dysponowałem już refleksem 24-latka, jakim był Joe Louis. Walka trwała bardzo krótko. Ruszył na mnie bez chwili wahania i kompletnie mnie zdominował. Mój trener krzyczał: „Ruszaj się, Max, ruszaj się!”, ale nie potrafiłem mu uciec. I nie potrafiłem go zatrzymać. Nie mówię tego jako usprawiedliwienie. Po prostu tamtego dnia nikt nie był w stanie pokonać Louisa.
Gest, który zmienia perspektywę i polski wątek
Podczas II wojny światowej Max Schmeling służył w Luftwaffe jako spadochroniarz. Szybko został ranny i odsunięty od frontu.
A zanim rozpętało się globalne piekło, ryzykował życie podczas tzw. „nocy kryształowej”, ukrywając dwóch żydowskich chłopców w swoim hotelowym apartamencie w Berlinie. To detal, który całkowicie zmienia sposób patrzenia na jego postać.
– Max Schmeling ryzykował dla nas wszystko – wspominał w rozmowie z „Los Angeles Times” Henri Lewin, jeden z tamtych chłopców. – Gdyby znaleziono nas w jego mieszkaniu, dziś nie byłoby tu ani mnie, ani jego. I właśnie takim mistrzem był Max Schmeling. Kiedy zaprosiłem go do siebie i zgodził się przyjechać, przysłał mi list. Prosił w nim, żebym go nie gloryfikował. Powiedział, że to, co zrobił dla mnie i mojego brata Wernera w 1938 roku, było po prostu obowiązkiem przyzwoitego człowieka.
W biografii Schmelinga pojawia się również polski wątek. Po zwycięstwie nad Joe Louisem w 1936 roku otrzymał wysoką gratyfikację finansową od władz III Rzeszy, którą zainwestował m.in. w restaurację w Szczecinie.
W latach 1937-1945 był oficjalnie zameldowany we wsi Ponikła (obecnie województwo pomorskie), gdzie posiadał majątek. Bywał również w Elblągu, gdzie w latach 1942-1943 pracował na lotnisku. Jego obecność w regionie przetrwała w lokalnej pamięci. W 2006 roku w pobliżu wsi Żabno odsłonięto obelisk upamiętniający tego wybitnego boksera.
Najdłużej żyjący mistrz świata
Po wojnie spróbował wrócić na ring, ale szybko zakończył karierę. Zbudował jednak życie po sporcie. Pracował dla Coca-Coli w Niemczech, dorobił się, a z Joe Louisem – dawnym rywalem – połączyła go autentyczna przyjaźń. Pomagał Amerykaninowi finansowo, gdy ten stracił majątek i podupadł na zdrowiu, a także opłacił jego pogrzeb.
– Po wojnie zostałem zaproszony do Milwaukee – wrócił do tamtych chwil, przepytywany przez Williama Tuohy’ego. – Zapytałem wtedy, gdzie mieszka Joe Louis. Dostałem adres w Chicago i pojechałem do jego domu, ale akurat był na polu golfowym. Postanowiłem poczekać. Wrócił około pół godziny później i odbyliśmy wspaniałą rozmowę. Powiedziałem mu: „Joe, przecież nie wierzyłeś w te wszystkie okropne rzeczy, które o mnie pisano”. Odpowiedział, że od początku wiedział, iż to były bzdury. Od tego momentu narodziła się między nami prawdziwa przyjaźń. Przez lata spotkaliśmy się co najmniej kilkanaście razy. Ostatni raz widziałem go podczas charytatywnej gali zorganizowanej dla niego w Las Vegas przez Franka Sinatrę. Nie tylko go lubiłem. Ja go kochałem.
Max Schmeling zmarł 2 lutego 2005 roku w wieku 99 lat. Do dziś żaden mistrz świata wagi ciężkiej nie żył dłużej od niego. Pozostał postacią niejednoznaczną – bokserem uwikłanym w historię, ale nie w ideologię. I właśnie dlatego do dziś budzi tak duże zainteresowanie.
Foto: Library of Congress Prints and Photographs Division Washington, D.C. 20540 USA (domena publiczna)
Jestem publicystą sportowym z ponad 20-letnim doświadczeniem, specjalizującym się m.in. w historii bosku. Piszę o legendach pięściarstwa, rekordach i przełomowych walkach. Jestem autorem książek sportowych, tworzę serwis legendysportu.pl i przez wiele lat współpracowałem z WP SportoweFakty. W swoich tekstach stawiam na rzetelność i pasję - łączę dziennikarskie doświadczenie z głębokim zamiłowaniem do historii boksu, aby pokazać, jak dawni mistrzowie kształtowali oblicze dyscypliny, którą kochamy.
Dodaj komentarz